MEDYA
ANASAYFA / MEDYA

BESLENME BİÇMİ ZEKAYI ETKİLİYOR

BAŞARILI VE SAĞLIKLI BİR EĞİTİM YILI İÇİN BESLENMEYE DİKKAT

Sağlıklı beslenme serüveni, anne karnında başlayan ve ömür boyu bizimle olan bir yaşam biçmidir. Konu çocuklarımızın beslenmesine geldiğinde amaç sadece karın doyurmak değil, onların zeka ve bilişsel gelişimi için gerekli olan besin öğelerinin alımını sağlamaktır. Anne ve babaların bu konuda bilinçli olması çocukların ileriki dönemdeki okul başarısını ve bedensel sağlığını sürdürmeyi sağlamaktadır. Bir çok aile, çocuklarının sınav dönemlerinde ciddi bir özen ve titizlikle onların beslenmelerini düzenlerken, bu dönem bittikten sonra normal düzensiz beslenme şekline geri dönmektedirler. Bunun sonucunda düzensiz yeme davranışları hayatlarının ileriki dönemlerinde  obezite, kalp hastalıkları, hipertansiyon ve yeme bozukluklarıyla karşılarına çıkmaktadır.

DEMİR EKSİKLİĞİ OLANIN OKUL BAŞARISI DÜŞÜYOR

Bilişsel gelişim açısından çocuklar için gerekli vitamin, mineral ve esansiyel yağlar bulunmaktadır. Bunlar; iyot, demir, çinko, B grubu vitaminler ve omega-3 çoklu doymamış yağ asitleridir.

Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalara göre, anemisi olan çocukların gelişim düzeyleri, bilişsel performansları ve okul başarısı daha düşüktür. Beslenmeyle demir minerali farklı kaynaklardan alınmaktadır. Hayvansal ve bitkisel kaynaklı besinler olmak üzere ikiye ayrılır. Hayvansal kaynaklı demir mineralinin vücutta kullanılabilirliği yüksektir. Yağsız kırmızı et, tavuk ve hindi eti ile yumurta iyi birer kaynaktır. İkinci kaynak ise biyoyararlılığı daha az olan bitkisel kaynaklı demirdir. Pekmez, kuru meyveler, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller, fındık, fıstık ve susam başlıcalarını oluşturmaktadır.

ÇİNKO EKSİKLİĞİNDE BİLİŞSEL GELİŞİM ZAYIFLIYOR

Çinko eksikliği, büyüme ve gelişmeyi  yavaşlatma, bağışıklık sistemini zayıflatma etkisine sahiptir. Ayrıca bilişsel gelişim, dikkat, aktiviteler ve nöropsikolojik davranış motor gelişimini etkilemektedir. İleri düzeydeki çinko eksikliği kesin mekanizması tam olarak bilinmese de, davranış bozukluğuna bile neden olabilmektedir. Demir eksikliği bulunan çocuklarda, genellikle çinko da eksik olabilmektedir. Kabuklu deniz ürünleri, kırmızı et, hindi ve tavuk eti, yoğurt, peynir, badem içi, ceviz, bulgur ve yer fıstığı gibi besinler çinkonun kaynaklarındandır.

ÖĞRENME VE DİKKAT İÇİN VÜCUDUMUZUN STARI:  B GRUBU VİTAMİNLERİ

Son yıllarda bir çok araştırmaya ışık tutan B grubu vitaminlerinin bilişsel performansla ilgili olduğu belirtilmektedir.  Yaşamın erken döneminde et ve süt ürünleri içermeyen beslenme, ergenlik döneminde de devam eden B12 vitamin eksikliği, bilişsel performansta azalmaya zemin hazırlamaktadır. B12 düzeyi düşük çocuklarda akıcı zeka, kısa süreli bellek performansı normale göre daha düşüktür. Bu grupta yer alan besinler;  ceviz, kuru fasulye, mercimek, tam buğday ekmeği, ıspanak, karnahabar ve lahanadadır.  B12 vitamini sadece hayvansal kaynaklı besinlerde bulunmaktadır. Kırmızı et, tavuk ve hindi eti, balık, yumurta, süt B12 zengini besinlerdendir. B6 vitamini kırmızı et, kuru baklagiller, kuru meyve, patates, havuç ve yeşil yapraklı sebzelerde bol miktarda bulunmaktadır.

 

BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM İÇİN OMEGA-3 TÜKETİMİ ÖNEMLİ

Omega-3’ün bilişsel gelişim üzerindeki etkisi, daha çok yeni doğan bebeklerde incelenmektedir. Anne karnında 4. Ayda başlayan beyin gelişiminde annenin omega-3’ten zengin beslenmesi bebeğin ileriki dönemde öğrenme ve bilişsel gelişimini direk olarak etkilemektedir.  Araştırmalar, omega-3 eksikliği halinde, bebeklerde keskin görme fonksiyonunun, görsel objeleri tanımanın, bellek ve performans düzeylerinin düştüğünü göstermektedir. Omega-3 desteği dikkat ve problem çözme yeteneğini büyük ölçüde etkilemektedir. Kanola ve soya yağı, ceviz, semizotu derin suda yaşayan balıklardan somon, sardalya, ringa, uskumru ve ton balığında omega 3 bulunmaktadır.

 

OKUL ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARA SAĞLIKLI BESLENME ÖNERİLERİ

  • Çok düşük kalorili ya da yüksek proteinli beslenme şeklinden kaçınmalı
  • Fiziksel olarak aktif olarak haftada 4 gün düzenli spor yapmalı
  • Öğlenden sonra 3-5 aralığında sağlıklı atıştırmalıklarla ara öğün yapmalı
  • İlaçla zayıflama yöntemleri kesinlikle uygulanmamalı
  • Protein tozları gelişim çağındaki çocuklarda kas yapma amaçlı asla kullanılmamalı
  • Düzenli yıllık check up’tan geçilerek kan tetkikleri yapılmalı
  • Diyet lifi yüksek, tam taneli tahıllar, kuru baklagiller, sebze ve meyve tüketimi artırılmalı
  • Doğru ve sağlıklı beslenme eğitimi, düzenli olarak hem okulda hem de aile tarafından verilmeli. Devamlılığı sağlanmalı ve uygulamaları denetlenmeli.
  • Sağlıklı besin farkındalığı arttırarak sağlıklı yaşam hayat tarzı haline getirilmeli
  • Çocukluk çağı obezitesnden korunmak için fast food yiyecek tüketimi azaltılmalı
  • Beslenmede şeker ve doymuş yağ oranı düşürülmeli
  • Aileler çocukların dış görünüşüyle ilgili  yıkıcı yorumlar yapmamalı
  • Sağlıklı beslenme davranışlarının tüm aile tarafından benimsenmesi sağlanmalı
  • Okul menüleri sağlığa uygun biçimde az yağlı az tuzlu olacak biçimde dizayn edilmeli